• Hakkında.
  • türkler ve spor


    Türk Kültür Tarihinde Spor Oyunları
    tarih tarih-türkler ve spor

    Spor oyunları

    Büyüklerin oyunları spor olarak yapılırdı.bunlardan ikisi çocuk oyunlarına bezerdir.birisi kayak yani kar buz üstünde kayak yaparak yarışılan spor Çocuklarca çoğunlukla vakit geçirme vasıtası büyüklerde ise yarış amaçlı yapılıyordu.buna o zaman kayak veya kaymak demiyorlardı.bu fiile TAYMAK diyorlardı. İkincisi ise atıç tabir edilen bir oyundur.küçük çocukların bugün misketle oynadıkları oyun gibi büyüklerde küçük çukurlara top düşürmeye çalışıyorlardı.çocuklar bu çukurlara genellikle ceviz yuvarlıyorlardı. Bu oyunu büyükler spor olarak yapıyorlardı. Ucu T şeklinde olan sopalarla topa vurarak belli mesafelerden topu deliğe geçirmek şeklinde oynadıkları bir spordur.

    Büyüklerin yapmış olduğu sporlardan biri de güreş ti.Türklerde küreş veya küreşmek denilen bu sporda ayak darbesi yani çelme takma işine BAĞDA( MAK) deniliyordu. Bu küreşe bu çelmeden dolayı ÇELİŞKİ de denilmiştir. Kaşgarlı Mahmut bu konuda şu espriyi yapar

    ‘ Gazneli hükümdarı Sultan Mesut Karahanlı sarayından bir prensle evlenmiş. Bu prenses çok yiğitmiş. Bir ayak darbesiyle Sultan Mesut’u al aşağı etmiş. İşte bunun için Türk dünyasında Kızla güreşme kısrakla yarışma ‘ demiştir.

    İkinci önemli spor at yarışı idi. Bu yarışlarda büyük ödüller konuluyordu. Bu atlar için koşuların yapıldığı özel yerler vardı. Bu yerlere YARIŞ YERİ denir.atları buralarda yetiştiriyorlardı. Atları alıştırma işine YARANDIRMAK deniliyordu. Yarışın bittiği yere bir ip geriyorlardı bu ipe TALAS deniliyordu.

    Ok atmak ve yay kurmak yarışlarıda vardır. Okçuluk savaşların olması sebebiyle çok önemlidir. Sısk sısk ok yarışları yapılıyordu. Genellikle iki şekilde yapılıyordu.

    Birincisi oku atan kişinin oku fırlattığı mesafenin uzaklığıdır. Bu Osmanlı döneminde de yapılan bir spordur. Bu yarışlara MENZİL yarışları deniliyordu. O yarışlarda kim okunu uzağa atarsa o yarışı kazanıyordu. Okunun düştüğü yere onun anısına mermerden yapılmış yuvarlak bir nişan taşı yerleştiriliyordu.

    İkincisi hedefe isbet yarışı idi. Bu atışlara amaç atışı deniliyordu. AMAÇ ok atışları için kullanılan hedef tahtası demektir.

    Hedefe ulaşan ok için ‘Ok Amacga değdi’ diyorlardı. İsabet etmemişse ‘ok amaçtın yazdı’ yani ok saptı yahutta ok amaçtın azdı hedefine ulaşamadı diyorlardı.

    Bu okların ucunda bir başak vardı. Başka bir ifadeyle TEMÜRGEN (Temren) bulunurdu. Bu okların ucunda bulunan metal başlıktır. Bu bir sert yere değse ucu biraz ezilirdi. İşte başağın ucunun o hale gelmesine ‘Ucuna başak Tığıldı’ diyorlardı. Kadınların el işlerinde kullandıkları TIĞ buradan gelir.

    Büyüklerin ve çocukların oynadığı ortak bir oyun vardır. Bu da TO(IK) idi.Kaşgarlı Mahmut’un eserinde İLİŞDİ diye bir kelime vardır. Bunu şöyle ifade ediyor. ‘Ol Menin Birle Topık İLişdi’ yani( o benimle topu aşmak konusunda hangimiz daha iyi topu aşacağız diye yarıştı. Manasındadır) Bugün basketbol dediğimiz oyunun aslı olma ihtimali vardı.

    Dede korkut destanında Oğuz beylerinin yaylarından bahsedilirken ‘ Ağca tozlu katı yaylı Oğuz Beyleri 2 diye bahsedilir.yani eskiden Türkler yayları çok gergin yaparlardı. Bu yayın çok gerginleştiği zaman en fazla kuvvet orta kısma düşerdi. Buraya yay bağrı denirdi. Buranın daha dayanıklı olması için deriden elde edilmiş bir ip yani sırım yayın ortasına sarılırdı. Bu şekilde yayın ortası sağlamlaştırılıyordu. Ve bu sırıma toz deniyordu

    kaynak